Śmierć nie ma godności

    Zaczęłam pisać ów post siódmego listopada 2022 roku. I trudny temat dziś poruszę - godność której w umieraniu nie ma. Nie skończyłam, wszystko to co na tamten moment było ważne straciło swoją rangę, przepadło i zmarniało. 

    Nie można przygotować się na śmierć, mimo faktu że nadejdzie. Mimo mnóstwa złych chwil, zwątpienia i dni wypełnionych gniewem, pomimo mniej lub bardziej rozdmuchanych problemów, często z perspektywy czasu tak nieistotnych. Z tych chwil tak naprawdę potem już żadna ważna nie jest. Siódmy dzień miesiąca, kolejny do zapamiętania, kolejny znicz do zapalenia. Tyle wspólnych lat, tyle planów, odejść, powrotów. Czasem bywało bardzo ciężko w tym naszym małżeństwie. Od podstaw stworzyliśmy jednak nasz pokręcony kawałek świata, zbudowaliśmy go z niczego, we dwoje. Mimo różnicy wieku i charakterów coś nas połączyło na tyle silnego, że nawet jak wyszłam kiedyś ze szczoteczką do zębów i dzieckiem pod pachą to i tak wróciłam i zaczynaliśmy od nowa. I tak do końca żadne z nas się nie poznało. Przeciwieństwa się przyciągają może i tak. 

    Wszystko mnie w tym moim mężu wkurzało niemiłosiernie: wieczne spóźnianie się, niechęć do wspólnych wyjść, brak romantyzmu, romantyzm, że zapomniał o rocznicy ślubu, że nie zapomniał, że zawsze na urodziny kupował mi mały torcik chociaż wiedział, że nie lubię świętowania, że nie słuchał co do niego mówię, że był uparty jak osioł, że na pierwszym miejscu stawiał pieniądze a tuż za nimi jedzenie. I że wszystko robił dla naszego dobra nie biorąc nas w tym w ogóle pod uwagę, I ten gniew, to wkurzanie było moja siłą napędowa, nie pozwalało mi spocząć na laurach. Jak nie miałam ochoty się zabrać za długo odkładaną robotę, wystarczyła mała iskierka, dyskusja, niewygodny temat i wszystko od razu lepiej mi szło a ciasto na pierogi było wtedy najbardziej miękkie.

    Nie jestem bohaterką i nie mam super mocy. Opieka nad ciężko chorym człowiekiem to zajęcie ponad ludzkie siły, nawet jeżeli taki z ciebie babochłop jak ze mnie. Szczególnie kiedy tak naprawdę realnie zostajesz sam/ sama z tym właśnie fizycznym aspektem opieki. Kiedy musisz po kilka razy dziennie przewrócić bezwładne, niewspółpracujące ciało z ciągle świadomym umysłem, czujące każdy dotyk. Bo długotrwałe leżenie to ból, przy najlżejszym dotyku, nawet przy pogłaskaniu, położeniu ręki na policzku, ból który wyczuwasz pod palcami i widzisz wypisany na twarzy chociaż bez słowa skargi. Te wszystkie filmiki z you tuba o pielęgnacji, przewracaniu, zmianie pościeli to fantom, ułuda nie do przeskoczenia w realnym świecie. Ale i tak pomogły, od czegoś trzeba było zacząć. Jednak nie to jest w tym umieraniu najgorsze, że fizycznie dajesz z siebie dużo ponad możliwości, bo zawsze gdzieś tam z tyłu głowy jest nadzieja, że może jednak mimo wszystko się uda i będzie lepiej, że myjesz, przewijasz, poisz strzykawką jak wróbla wyrzuconego z gniazda. Najgorszy moment jest wtedy kiedy choroba jest tak zaawansowana, że znika potrzeba jedzenia. Podstawa życia, nie jesz umierasz. Patrzysz jak powoli każdego dnia znika ta ludzka powłoka, jak każda próba podania najmniejszego posiłku kończy się wymiotami i bólem i biegunką, Jak musisz poderwać do góry bezwładne ciało, żeby to co uparcie wciskasz w imię ozdrowienia nie udusiło ci męża. O tym się nie mówi to najgłębsze tabu, o brzydocie umierania, o strachu, o wyniszczeniu, o nieświadomym krzywdzeniu. I o tej świadomości, że patrzysz jak głód wyniszcza ciało i umysł jak w zastraszającym tempie choroba atakuje ze zwielokrotnioną siłą. Kiedy ten twój człowiek próbuje powiedzieć ci coś dla niego najistotniejszego a ty nie jesteś w stanie zrozumieć słów. Rytm dnia układa się w czekanie na podłączenie kroplówki bo nie dotarłam do etapu podłączania ale nauczyłam się odłączać. Do codziennej inspekcji w poszukiwaniu odleżyn i ranek, które robiły się wszędzie i z niczego, o ścieraniu krwi spod paznokci, bo rak wątroby potwornie swędzi, na ból jest lekarstwo na swędzenie nie. Kiedy cały dzień czuwasz ze strzykawką wypełnioną wodą, żeby co kilka minut podać chociaż kilka kropel, kiedy mniej więcej co dwie godziny przewracasz na boki te twoje kilkadziesiąt kilo nieszczęścia, kiedy podciągasz po kilka razy dziennie do góry uparcie zsuwające się w dół łóżka bezwładne ciało. W tym nie ma żadnego bohaterstwa, może miłość jest a może głupota i jakiś rodzaj samosądu. Obdziera cię jeszcze z tego bohaterstwa świat zewnętrzny, dla którego przestajesz być ważna bo przecież dajesz radę, bo przecież sprawy żywych są ważniejsze, bo trzeba jeszcze kogoś innego pocieszyć, zrozumieć, pogłaskać po główce i wysłuchać, bo stojąc z boku - nie daje rady. Nie da się chyba bez przekleństw.

Sama diagnoza ten moment kiedy czytasz nowotwór, jest nie do przyjęcia, bo nikomu nie życzysz aż tak źle. Kiedy przestaje się układać, odchodzisz i zaczynasz żyć osobno. Kiedy wkracza choroba możesz, bo co cię to obchodzi, mało ludzi wtedy pamięta, że miało być na dobre i na złe. Układanka zmienia wzór, czas wypełniają jazdy po klinikach, kolejne operacje, kolejne badania, kolejne niewiadome. Godziny wysiedziane w poradni onkologicznej potem na chemioterapii często, gęsto z potomkiem. Bo prośba o pomoc skwitowana była stwierdzeniem- za mało jestem z nim zżyty, żeby tyle godzin siedzieć, nie wiem gdzie ma szkołę, mam lekarza itp itd. Kiedy w czasach pandemii obydwoje załapaliśmy pozytywny wynik covida, jedzenie przywiozła nam moja kumpela spoza miasta, potem odkryłam, że mogę w sklepie z dowozem zamówić. Kiedy trzeba było załatwić sprzęty, leki, igły do portu naczyniowego, białko też radziliśmy sobie sami. Nie tylko śmierć nie ma godności, taktu, wyczucia zrozumienia. Dzięki temu, że przyjaciele opłacili mi część studiów udało mi się pogodzić to wszystko. Z dyplomem jechałam do Lubińskiego szpitala, prosto z Wałbrzycha. Dwa miesiące wcześniej.

Mimo zakazu odwiedzin i tak wleźliśmy na oddział. Jasiek po raz ostatni. później jeździł ze mną ale czekał na schodach albo w poczekalni. Po miesiącu powrót do domu, jeszcze na własnych nogach, jeszcze z wiarą, że może się uda, że coś się poprawi. Potem ,że nie będzie gorzej i żeby nie bolało.

Kolejny wyjazd na ściąganie wody tym razem do miejscowego szpitala, zabrał wszelką nadzieję, wyniki były na pograniczu jakichkolwiek norm. Ze strachem, ale został na oddziale i mijały kolejne tygodnie. Tym razem postęp choroby był błyskawiczny, nie zdecydowałam się zabrać młodego do szpitala i nasz pacjent też nie chciał, żeby go takim zapamiętał, bo wiedział już ,że tej bitwy nie wygra. Dużo mnie kosztowała decyzja o zabraniu mimo wszystko męża do domu. Strach o to czy dam radę, jak Janek sobie to poukłada w głowie, czy da radę? Pierwszą prośbę o wypis z oddziału dałam sobie wybić z głowy, zwyciężyły obawy. Minęły kolejne dni a ja przychodziłam po dwa razy dziennie do męża i patrzyłam jak z każdym dniem niknie i jak bardzo jest nieszczęśliwy w tych sterylnych warunkach za płóciennym parawanem. Kiepsko leżeć w sali na której w ciągu tygodnia umiera koło ciebie trzech kolejnych pacjentów i słyszysz- zabierz mnie do domu, oni mi tu nie dadzą spokojnie umrzeć. Miał rację szpital ma za zadanie za wszelka cenę ratować resztki ludzkiego życia. Zatem decyzja zapadła i już. Zaledwie tydzień, dwa dni wcześniej załatwianie pieluch i takich tam cały dzień czuwania i odzyskiwanie świadomości mniej więcej o drugiej nad ranem, codziennie przez tydzień, nawet po podaniu leków nasennych, potrzeba przeproszenia córki, za co wiedział najlepiej sam. Jasiek nazwał go zombiaczkiem i nawet zdobył się na dwa wejścia do pokoju i potrzymanie ojca za rękę i opowiedzenie co u niego. Dzieci są mądrzejsze niż nam się wydaje. 

Piątkowy ranek był inny niż wszystkie panowała cisza. taka absolutna. W sumie wiedziałam, że po prostu mój mąż zasnął i już więcej się nie obudzi. Mimo tego dzień toczył się jak co dzień, zabrałam Janka do szkoły, wróciłam, przebrałam męża po raz ostatni, umyłam i zadzwoniłam do naszej wspaniałej Pani Małgosi, poinformowałam starsza pociechę ot tak po prostu, że to już. Co jeszcze obdziera śmierć z godności? System usług medycznych. Gdyby nie nasza Pani Gosia pewnie do dziś byłabym w trakcie załatwiania wizyty lekarza w celu wypisania karty zgonu, potem oczekiwanie na karawan który paradoksalnie utknął w korku na sławnym miejscowym moście. Nie chciałam ,żeby Jasiek widział moment pakowania taty do foliowego worka i udało się, ale z minimalnym marginesem czasu. Tak przychodzi śmierć- nieproszona, w najmniej odpowiednim momencie. Obdarta z godności i patosu, zimna, sina i upiorna. Ale można to przetrwać. Co zostało?

Czyste sumienie, stabilizacja i mimo wszystko pustka. 

i pytania zupełnie nie na miejscu, wydzieranie tych chwil na przeżycie żałoby plotami, obgadywaniem i żądaniami, naruszaniem granic i brakiem moralnego kręgosłupa. Wszystko jednak wraca do człowieka, często po długim czasie. Żal mija, nauczę się wypełniać ten czas i zapanować nad gniewem, bo nic co powstaje w złości nie przynosi dobrych owoców. Kolejna lekcja od życia- tylko czego miała mnie nauczyć, bardziej przydałyby się praktyczne umiejętności kładzenia płytek w łazience.